Пенсияҕа, ийэ хапытаалыгар саҥа уларыйыылар (интервью)

105

Социальнай олох

Ыйытыы: Быйыл тохсунньу 1 күнүттэн үлэлээбэт пенсионердар үрдээбит пенсияны ыллылар. Онон сибээстээн ыйытар буоллахха страховой пенсия төһө үрдээтэ уонна социальнай төлөбүр төһө үрдүөҕэй?

— Страховой пенсия ааспыт сыллааҕы инфляция таһымынан үрдэтиллиэхтээҕин да иһин 2018 сылга 2017 сыллааҕы инфляция таһымыттан улаатыннарыллан үрдэтилиннэ. Быйыл үлэлээбэт пенсионердар страховой пенсияларын кээмэйэ урукку курдук олунньуттан буолбакка тохсунньу 1 күнүттэн 3,7 бырыһыан улаатта. Ол түмүгэр Россия үрдүнэн ыйдааҕы хамсаабат төлөбүр кээмэйэ 4982,9 солк., пенсионнай балл суумата 81,49 солк. тэҥнэстэ. Саха сиригэр 159 тыһ. үлэлээбэт пенсионер үрдээбит пенсияны ылла. Страховой пенсия орто кээмэйэ: кырдьаҕаһынан — 700 солк., инбэлииттэргэ — 480 солк., иитэр киһини сүтэрии иһин — 300 солк. улаатта. Тохсунньутааҕы индексация кэнниттэн кырдьаҕаһынан страховой пенсия орто кээмэйэ 20014 солк. тэҥнэстэ.

Ити курдук олунньу 1 күнүттэн федеральнай чэпчэтиинэн туһанар дьон ыйдааҕы харчынан төлөбүрдэрин (ЕДВ) кээмэйэ 2017 с. 2,5%, инфляция таһымынан үрдүөҕэ.

Государственнай пенсионнай хааччыйыы сүнньүнэн, ол иһигэр социальнай пенсияны ылааччылар пенсиялара муус устар 1 күнүттэн 4,1 бырыһыан улаатар. Ол түмүгэр социальнай пенсия сыллааҕы орто кээмэйэ 9045 солк. тиийиэҕэ. Оттон инбэлиит оҕолор уонна оҕо эрдэхтэриттэн 1-кы группалаах инбэлииттэр социальнай пенсияларын орто кээмэйэ 13699 солк. тэҥнэстэ.

Онон 2018 сылга, син урукку сылларга курдук пенсионер олорор регионугар олохтоммут тиийинэн олоруу ыйдааҕы дохуотуттан (ПМП) намыһах дохуоттаах пенсионер суох буолуоҕа.

Ыйытыы: 2018 сылга пенсияны анааһыҥҥа ханнык ирдэбиллэр балларый?

— Россияҕа 2015 сылтан үлэҕэ киирбит пенсионнай формуланан 2018 сылтан 9 сыл ыстаастаах уонна 13,8 пенсионнай баллаах буоллаххына кырдьаҕаһынан страховой пенсияҕа тахсар бырааптанаҕын. 2018 сылга саамай муҥутаан 8,7 пенсионнай балы аахтарыахха сөп.

2018 сылга пенсия мунньуллар төлөбүрүн кэмэ (период выплаты) 246 ыйга тэҥнэһиэҕэ. Бу параметр пенсия мунньуллар кээмэйин быһаарарга туһаныллар, оттон пенсия киһи тыыннааҕын тухары төлөнөр.

Хас биирдии киһи ханнык да пенсия буоллун, дьиэтиттэн тахсыбакка олорон анатыан сөп. Ол курдук гражданин пенсиятын анатар сайабылыанньатын РПФ сайтыгар баар тус бэйэтин кабинетын, эбэтэр государство өҥөтүн порталын нөҥүө биэриэн, ону тэҥэ пенсиятын хайдах тиэрдэри ол нөҥүө уларыттарыан сөп.

2018 сылга син урукку сылларга курдук страховой пенсия пенсия сүрүн көрүҥүнэн хаалыаҕа. 2018 с. Россия үрдүнэн ити пенсияны 40,35 мөл. киһи, өссө 4 мөл. киһи государственнай пенсионнай хааччыйыы пенсиятын ылыаҕа.

Ыйытыы: Пенсия саҥа көрүҥэ баар буолла дуо?

— 2018 сылтан Россияҕа пенсия саҥа көрүҥэ — ийэтэ да, аҕата да биллибэт оҕолорго социальнай пенсия олохтонно. Саҥа пенсияны олохтооһун сүрүн төрүөтүнэн ийэтэ, аҕата суох, «быраҕыллыбыт» оҕолор тулаайах оҕолорго холоотоххо тэҥэ суох материальнай балаһыанньаҕа түбэспиттэрэ, юридическай өттүнэн ыллахха төрүөхтэриттэн ийэтэ да, аҕата да суох буоланнар, иитэр киһилэрин сүтэрбиттэргэ бэриллэр пенсияҕа тиксибэккэ хаалаллара буолла. Барыллаан ааҕыынан итинник пенсия 4 тыһ. кэриҥэ «быраҕыллыбыт» оҕоҕо ананыан сөп. Саха сиригэр бу билиҥҥи кэмҥэ саҥа пенсияны ылар бырааптаах 6 оҕо баара биллэр.

Ыйытыы: Үлэттэн уурайбыт киһи пенсията хайдах улаатарый?

— 2016 сылтан үлэлиир пенсионердар индексацияламматах пенсияны ылаллар. Оттон пенсионер үлэтиттэн уурайдаҕына, үлэлиир сылларыгар ааҕыллыбыт индексацияны барытын учуоттаан туран, пенсиятын толору кээмэйинэн ылар. 2016 уонна 2017 сылларга пенсия индексацията уонна төлөбүрэ үлэһит үлэттэн уурайбытын кэннэ үс ый ааспытын эрэ кэнниттэн толору кээмэйинэн ааҕыллар этэ. Оттон 2018 сылтан бу процедура үс ый кэнниттэн саҕаланар эрээри, ол үс ыйа пенсионерга индексацияланан төлөнөллөр.
Пенсия толору кээмэйин төлөөһүн бэрээдэгин туһунан этэр буоллахха, холобур, пенсионер кулун тутарга үлэттэн уурайар. ¥лэ биэрээччи муус устарга РПФ-гар ол пенсионер үлэлии сылдьарын ыйан туран отчуот түһэрэр. Оттон муус устардааҕы отчуот РПФ-ҕа ыам ыйыгар киирэр, ол отчуокка пенсионер үлэлии сылдьар дьон испииһэгиттэн туоратыллар. РПФ онно олоҕуран, бэс ыйыгар индексацияны төлүүр туһунан быһаарыы ылынар. Онон пенсионерга от ыйыгар пенсиятын толору кээмэйэ, ону тэҥэ ааспыт үс ыйдааҕы: муус устардааҕы, ыам ыйынааҕы, бэс ыйынааҕы пенсиятын хаттаан ааҕан, улааппыт пенсиятын төлөнө илик ордуга төлөнүөхтээх.

Ыйытыы: Ийэ (дьиэ кэргэн) хапытаалыгар быйыл туох уларыйыы киирдэ?

— Саҥа үүммүт сылга ийэ хапытаалын программатыгар биллэр-көстөр уларыйыылар киирдилэр.
Бастакытынан, 2018 сыл тохсунньу 1 күнүттэн саҕалаàн аҕыйах дохуоттаах ыалга иккис оҕо төрөөтөҕүнэ, ол ыал ийэ хапытаалын үбүттэн ый аайы төлөбүр ылар кыахтанар. Кыра дохуоттаах ыалларга РФ субъектарыгар үлэлиир кыахтаах нэһилиэнньэҕэ олохтоммут тиийинэн олоруу алын кээмэйин 1,5 төгүл куоһарбат дохуоттаах ыаллар киирэллэр. Төлөбүр кээмэйэ регионуттан эмиэ тутулуктаах — ити кээмэй РФ субъектарыгар ааспыт сыл II-с кварталыгар оҕолорго олохтоммут тиийинэн олоруу алын кээмэйигэр тэҥ буолуохтаах. Өскөтүн дьиэ кэргэн 2018 сылга төлөбүр ылыан баҕарар буоллаҕына, ол төлөбүр кээмэйэ 2017 с. II-с кварталыгар оҕолорго олохтоммут тиийинэн олоруу кээмэйигэр — 17023 солк. тэҥнэһиэхтээх.
Иккиһинэн, капиталы оҕолор оскуолаҕа киириэхтэрин иннинээҕи үөрэхтэригэр туһаныы үс сыллаах мораторийа тохтотуллар. Онон ийэ (дьиэ кэргэн) хапытаалын оҕо үс сааһа туоларын күүппэккэ эрэ лицензията суох чааһынай детсад төлөбүрүгэр туттуохха син.

Ийэ хапытаалын программатыгар киирии 2021 сыл ахсынньы 31 күнүгэр диэри уһатылынна. Ол эбэтэр ийэ хатыпаалын ылар быраап, сертификат ыларга быраап биэрэр оҕо 2021 сыл ахсынньы 31 күнүгэр диэри төрөөбүт, эбэтэр иитиигэ ылыллыбыт буолуохтаах. Сертификаты ылыы уонна ийэ хапытаалын үбүн туһаныы күнүгэр-дьылыгар хааччах суох.

Ийэ хапытаалын туһаныы сүрүн хайысхалара уруккутунан хаалла: олорор усулуобуйаны тупсарыы, оҕолор үөрэхтэрин төлөбүрэ, ийэ кэнэҕэски пенсиятын мунньунуу уонна инбэлиит оҕолор обществоҕа оннуларын булалларыгар наада буолар табаардары уонна өҥөлөрү төлөөһүн. Сертификаты ылыыга уонна ол үбүн туһаныыга сайабылыанньаны РПФ-ун сайтыгар баар гражданин тус бэйэтин кабинетын, эбэтэр государственнай өҥө порталын нөҥүө биэриэххэ сөп.

Ыйытыы: РПФ электроннай сервистэрин хайдах туһанабын?

— Пенсионнай фонда клиеннэри кытта үлэлиир сулууспата баҕалааҕы барытын көрсөргө бэлэм. Ону тэҥэ РПФ-ун үгүс өҥөтүн дьиэттэн тахсыбакка олорон, интернет нөҥүө эмиэ ылар кыах баар. РПФ сүрүн сыалынан дьон РПФ-ун государственнай өҥөлөрүнэн туһанаары сыччах сайабылыанньа биэрэр туһуттан фонда клиеннэри кытта үлэлиир сулууспатыгар кэлбэттэрин ситиһии буолар.

Пенсионнай фонда бүгүн электроннай көрүҥүнэн оҥорор өҥөлөрүн уонна сервистэрин туһунан иһитиннэрии Пенсионнай фонда сайтын es.pfrf.ru. порталыгар киирэн турар. Итини тэҥэ РПФ өҥөлөрүн электроннай көрүҥүнэн ылыаҕы баҕарар буоллахха gosuslugi.ru. государственнай өҥө биир кэлим порталыгар регистрацияланыахха наада. Оччотугар РПФ-ун сайтыгар хаттаан регистрацияланар наадата суох буолар.
Итини сэргэ Пенсионнай фонда өҥөлөрүнэн РПФ-ун смартфоннарга аналлаах iOS уонна Android платформаларынан арыллар босхо сыһыарыыларын нөҥүө туһаныахха сөп.
2018 с. Пенсионнай фонда электроннай көрүҥүнэн оҥорор өҥөтүн салгыы кэҥэтэр. Онон РПФ тиийиэххит иннинэ бастаан Фонд сайтын киирэн көрүҥ, онно киирэн дьиэҕититтэн тахсыбакка эрэ наадыйар ыйытыккытын быһаарыаххытын сөп. Өскөтүн эһиги государственнай өҥө биир кэлим порталыгар регистрациялана илик буоллаххытына, регистрацияланаргытыгар РПФ клиеннэри кытта үлэлиир сулууспата күүс-көмө буолуоҕа.

Н. ИОВЛЕВ.

Поделиться: