Өксөкүлээҕи үйэтитэн

266

Былырыын Улуу биир дойдулаахпыт А.Е.Кулаковскай-Өксөкүлээх Өлөксөй төрөөбүтэ 140 сылыгар аналлаах элбэх үлэ ыытыллыбыта. Олортон биирдэстэринэн Дьохсоҕон нэһилиэгин дьаһалтата, А.И.Софронов-Алампа аа-
тынан норуот уус уран айымньытын дьиэтэ, олохтоох библиотека тэрийиитинэн республикатааҕы кэтэхтэн «Өксөкүлээх өркөн өй, модун санаа» күөн күрэс ыы-
тыллыбыта буолар.
Бу тэрээһини түмүктүүр үөрүүлээх күн бу сыл кулун тутар 5 күнүгэр ыытылынна. Тэрээһини А.Е.Кулаковскай-Өксөкүлээх Өлөксөй аатынан орто оскуола үөрэнээччилэрэ биир дойдулаахтарын төрөөбүт күнүнэн кини айым-
ньыларыттан чаҕылхайдык, чуор куоластарынан ааҕаннар бырааһынньыгы арыйдылар. Күөн күрэскэ биһиги нэһилиэкпититтэн саҕалаан Орто Ха-
лыматтан, Дьокуускайтан уонна Москваттан тиийэ республика 14 улууһуттан 57 араас айымньылары ыыппыттар. Сааһынан наардаан көрдөххө 10 саастаах оҕолортон саҕалаан 85 саастаах ытык кырдьаҕастарга тиийэ кытыннылар. Бу кэтэхтэн куонкурус айар тыл аҕатын ытыктыылларын, киэн тутталларын айбыт айымньыларыгар эриэккэс тылларынан эппиттэрэ көрдөрдө уонна сөхтөрдө.
Ол курдук куонкуруска анабыл хоһооннор, поэмалар, анаарыылар, тойуктар, олоҥхонон дьүһүйүүлэр киирбиттэр. Оскуола оҕолоро, төрөппүттэрэ, ыалдьыттар мустаннар күүтүүлээх түмүгү үөрүүлээх тэрээһиҥҥэ иһиттилэр.
Кыайыылаахтар хоһооннорун оскуола үрдүкү кылааһын оҕолоро, нэһилиэк дьаһалтатын уонна норуот айымньытын дьиэтин үлэһиттэрэ дорҕоонноохтук аахтылар, саҥа хоһооннору иһиттибит. Чурапчыттан Уйгулаана Николаева
«Улуу убайбыт Өксөкүлээх» диэн айбыт хоһоонун сүргэтэ көтөҕүллэн туран аахта. Куонкуруска кыттыбыт ыраах улуустартан күрэс кыайыылаахтара кыайан кэлбэтилэр. Онон бириистэрин аныгы олох сиэринэн электроннай
почтанан, счетунан тутуохтара. Бириистээх миэстэлэр Кэбээйиттэн, Горнайтан, Уус Алдантан, Амматтан, Мэҥэ Хаҥаластан, Дьокуускайтан, Москваттан, Томпоттон, Чурапчыттан, Тааттаттан, Сунтаартан, Ньурбаттан,
Орто Халыматтан кэлбит айымньыларга ананнылар.
Дьүүллүүр сүбэ түмүгүнэн Өлүөхүмэ бочуоттаах олохтооҕор, краевед-историкка Иван Петрович Алексеевка «Кулаковскай Пушкинтан тирэҕириитэ» дириҥ ис хоһоонноох үлэтин иһин махтанныбыт. Бэйэбит биир дойду-
лаахпыт А.И.Слепцов «Ыҥыыр» эссетын ааҕаарыҥ: «… мэҥэ таас үрдүгэр, эргэрбэт, элэйбэт ыҥыыр сытар. Ыл да айаннаа, эккирэт …» «Умнуллубат аатыҥ сүрэхпэр кистэнэн сылдьар, сүппэт-өлбөт мындыр өйгөр санаам-дууһам махтанар» Арсен Матвеев анабылыттан, «… олох устар
долгураҥар эн айбытыҥ симэлийбэт, сылга-хонукка бэриммэт…», — диир Уйгулаана Николаева. «…Орто киһи тургуйбат ойууннуу хомуһуннаах, улахан, улуу дьоҕур – улаҕата көстүбэт! Өксөкү кыыллаах Өксөкүлээх убайбыт, өркөн
өйө үйэлэргэ өлбөөдүйбэт өҥөлөөх!», — диэбит Таптал Чагда.
«…Дойду үтүөтэ диэн, түөрэх быраҕар талыы-талба Таатта диэн… кэмин-кэрдиитин кэтэһэн Дьохсоҕоҥҥо ордууламмыт. Салгыы сааскы сарсыарда Кулакуоскай аймахха оҕо ытаан бэбээрбит, кыра эмньик эйээрбит.
Оо, ону тута чуордук истэн Өксөкүбүт олус үөрбүт, уол оҕону айхаллыы көрсүбүт. Тута Өлөксөйүнэн сүрэхтээн Төттөйүнэн ыҥыттарбыт…» маннык истиҥник улуу убайбыт орто дойдуга кэлбитин хомоҕойдук хоһуйбут бэйэтин поэматыгар Амма улууһуттан Н.К.Рязанская.
«Өксөкүлээх Өлөксөй курдук билиилээх-көрүүлээх, сырыылаах-айаннаах, норуотугар утары ууммуттаах киһи сахаларга аны үөскүүрэ биллибэт…» диэн А.Слепцов суруйбутун маннык тылларынан улуу киһибит сиэнэ Алексей Реасович-Дьэҥкир саҥа хоһоонунан түмүктүөхпүн баҕарабын:
«Кини ситиэн баҕарара элбэҕи, кэрэни, дьоһуну. Кини ситиэн баҕарара куота көтөр күнү-дьылы. Өркөн өйдөөх эппитэ: «Өстөөҕү кыайбыт — герой. Бэйэни кыайбыт — сибэтиэй. Үйэтин уруттаабыт — гений». Өксөкүлээх бэйэтин кыайбыта, үйэтин уруттаабыта, өркөн-дьолуо өйүнэн өстөөхтөрүн кыайбыта».
Бу ыытыллыбыт өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэскэ бастакы миэстэни ылбыт кыайыылаахтарга харчынан бириэмийэлэри Алампа аатынан Норуот айымньытын дьиэтэ (директор И.Жараева), М.А.Петров аатынан библиотека (сэбиэдиссэй Г.Н.Другина), Кылаан бирииһи 10000 тыһ. солк. сертификаты уонна кыттааччыларга бэлэх кинигэлэри Таатта улууһун баһылыга
М.М.Соров анаатылар.
Оҕолорбут анабыл хоһоонноругар: бастакы миэстэни — Арсен Матвеев, Таатта, Дьохсоҕон; иккиһи – Настя Максимова, Кэбээйи; үһүс бириистээх миэстэни — Динара Андреева, Горнай, Маҕарас; «Ыччаттар айымньылара» түһүмэххэ бастакы миэстэни — Айсен Гуляевка (Уус Алдан, Чараҥ);
иккиһи — Игорь Иванов (Кэбээйи, Танара), үһүс бириистээх миэстэ — Аина Гоголева (Кэбээйи, Танара); «Поэмалар»-га бастакы миэстэни – Н.К.Рязанская (Амма улууһа); иккиһи — Л.Н.Андросова-Сыдьаайа (Төҥүлү);
«Анаарыылар» түһүмэххэ – бастакы миэстэни — И.П.Алексеев (Дьокуускай куорат), иккиһи — А.И.Слепцов (Москва), үһүс миэстэҕэ — В.А.Винокурова (Томпо, Мэҥэ Алдан) тигистилэр. «Улахан дьон анабыл хоһоонноро» түһүмэххэ бастакы миэстэни — В.П.Харайданова (Таатта, Дьохсоҕон), иккиһи — Зинаида Кудрина (Орто Халыма, Хатыҥнаах), үһүс миэстэ — Т.П.Старостина (Таатта, Чычымах) ыллылар. Маны таһынан анал ааттар бэрилиннилэр: «Анал махтал» — И.А.Колодезникова-Ымыыга (Таатта, Кыйы), «Ураты уран тыллаах»- М.В.Сивцева (Таатта, Дьохсоҕон), «Өксөкүлээҕи хомоҕойдук хоһуйааччы» — Л.И.Борисова-Таптал Чагда (Кэбээйи), «Ыраас ыралаах хоһоонньут» — М.Н.Лопатырева-Сайылык Кыыһа (Таатта) тигистилэр.
Биһирэбили ыллылар: Уйгулаана Николаева (Чурапчы), Елена Антонова-Күн Сиккиэрэ (Сунтаар, Аллыҥа сэл.), Алла Сельтюкова-Айаалла (Ньурба, Хорула), «Кылаан бириис» — Алексей Реасович Кулаковскайга-Дьэҥкиргэ иҥэрилиннэ.
Бу күрэхтэһиинэн ситимнээн оҕолорбутугар айар дьоҕурдарын сайыннарар күндү учууталларбытыгар Светлана Николаевна Самсонова-Сиибиктэҕэ уонна Мария Владимировна Сивцеваҕа махталбытын биллэрэбит. Бары кыттыбыттарга махталбытын тиэрдэбит, дьолу-соргуну, элбэх саҥа, ааҕааччыларгытын үөрдэр, айымньылары айаргытыгар, үрдүк ситиһиилэри
баҕарабыт! Хас биирдии кыттааччыларбытыгар махталбытын тиэрдэбит, ааҕааччыларгыт махталлара арыаллыы араҥаччылыы сырыттыннар, санаабыккытын саргылааҥ, ылсыбыккытын ыһыктымаҥ, саха норуотун ааттатар
дьоһун ааттар эһиги ортоҕутуттан тахса турдуннар!
Г.ДРУГИНА.

Поделиться: