Киин библиотека төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күннэрин ыытта

59

Ийэ тыл күннэрэ
Ийэ тыл күннэрэ киин библиотека тэрийиитинэн сыл аайы былааннаахтык ыытыллар. Ааспыт сыл түмүгүнэн биһиги улууспутугар «Лучший литературный улус» диэн анал бириэмийэ анаммыта биһигини элбэххэ эбээһинэстиир уонна үлэбит түмүгэ буолар.
Кэнники кэмҥэ төрөөбүт тылбыт күнүгэр республика үрдүнэн сахалыы диктант суруйуута ыытыллар. Быйыл киин библиотека үлэһиттэрэ А.Е.Мординов аатынан лицей учууталларыгар суруйтардылар. Сыл аайы буоларын курдук учууталлар олус көхтөөхтүк кыттыбыттарын бэлиэтиибит. Быйыл төрөөбүтэ 105 сылынан Р.А.Кулаковскай «Оо, аҕаккаам» диэн 209 тыллаах кэпсээнин суруйдулар.
Түмүккэ 1-кы миэстэни төрүт культура учуутала Л.П.Аргунова, 2-с миэстэни математика учуутала Л.Н.Максимова, 3-с миэстэни английскай тыл учуутала И.В.Парфенова ыллылар. Библиотекаҕа диктаны «Саха» НКИХ Тааттатааҕы филиалын редактора Ж.Г.Бурмистрова аахта. Кыттыбыт дьонтон 1-кы миэстэни журналист О.А.Фомина, 2-с миэстэни Таатта нэһилиэгин дьаһалтатын социальнай боппуруоска кылаабынай специалиһа О.Л.Тарабукина, 3-с миэстэни үөрэх хаамыытын методиканан арыаллааһын специалиһа Н.В.Охотина ыллылар.
Итини тэҥэ «Сэһэн-сэппэн» сэһэр-гэһии түһүлгэтэ олус кэрэхсэбиллээхтик ыытылынна. Бу күн эдэр педагогтар, специалистар, студент, оскуола үөрэнээччилэрэ кытыннылар. Билиҥҥи кэмҥэ сэһэргэһии, бэйэ-бэйэни кытта ирэ-хоро кэпсэтии, алтыһыы аҕыйаан турар кэмигэр маннык сэһэргэһиини ыччаттарбытыгар, оҕолорбутугар тэрийэн боруобалаан көрдүбүт.
Алампа аатынан Ытык Күөл 1-кы №-дээх оскуолатын историяҕа учуутала М.М.Винокуров аҕата Михаил Иннокентьевич кыра эрдэхтэриттэн историяны хасыһан ааҕарга үөрэтэн, Амма кытылыттан түҥ былыргы араас таас туттар сэптэри, туой иһиттэри булан мунньар, үөрэтэр буолан сэҥээрэ улааппыт. Билигин оскуолатыгар Чымынаайы оскуолатын кытта «Ника» диэн археологическай лааҕыры үлэлэтэрин кэпсээтэ. Сүрүн сыаллара таас үйэтээҕи сэби-сэбиргэли үөрэтии буоларын тоһоҕолоото. Сэһэнин ситэрэн, булбут кыыл уҥуохтарын, таас иһиттэр кырамталарын туттаран-хаптаран көрдөрдө.
Улуустааҕы үөрэх салаатын специалиһа Н.В.Охотина ХИФУ, нуучча тылын уонна литературатын салаатын бүтэрбит. Дипломнай үлэтин Таатта улууһун топонимнарын үөрэтиигэ, чинчийиигэ суруйбут. Бу үлэтин салгыы чинчийэр эбит. Холобур, Бэс Күөл диэн баар. Багдарыын Сүлбэ «Топонимика Якутии» диэн кинигэтигэр маннык суруйбут: «Былыр сахаларга бэс килиэп оннугар эбит. Бэс хатырыгын анныгар мас үрүҥ этэ баар, ону аска тутталлар». Бэс үрүҥ этин хомуйуунан сайын саҕаланыыта дьахталлар дьарыктаналлар, ол иһин нууччалыы «июнь» ый «бэс ыйа» диэн эбит. Нэһилиэктэр ааттарын тустарынан номохтору кэпсээтэ.
Юннатскай станция методиһа О.П.Полускин «Уол оҕо барахсан» диэн булка үөрэтэр куруһуогун үлэтин билиһиннэрдэ. Бу куруһуок үлэтин билигин эдэр үлэһит, урут оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан бэйэтэ дьарыктанан, үлэһит буолан оҕолору уһуйа сылдьар Ю.Н.Слепцов билиһиннэрдэ. Олесь Петрович кэнники кэмҥэ уолаттар хонуктаах айылҕаҕа барыыны тулуйбат буолан аҕыйаан иһэллэрин эттэ. Онон бу улахан кыһалҕа буолбутун тоһоҕолоон бэлиэтээтэ.
«Сатабыл» оҕону сайыннарар киин педагога О.В.Аргунова «Толлуман» кыраайы үөрэтэр лааҕырын үлэтин сырдатта. Кини киэҥ ис хоһоонноох, далааһыннаах үлэтин бүтүн республика сэҥээрэр, холобур оҥостор.
Сэһэргэһиигэ уопуттаах учуутал В.В.Бурнашева эдэрдэргэ бэйэтин сүмэлээх сүбэлэрин тиэртэ. «Сэһэн-сэппэн» сэһэргэһии түһүлгэтэ сэргэхтик, интэриэһинэйдик буолла. Кэлбит барыта кыттыста, араас мүччүргэннээх, кутталлаах, көрүдьүөстээх да түгэннэр кэпсэннилэр.
Түмүккэ, эдэр үлэһит дьон бары бииргэ үлэлииргэ диэн бигэ санаалаах тарҕастылар. Бу күн СӨ Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, СӨ үөрэҕириигэ туйгуна, «Таатта улууһун сайдыытыгар кылаатын иһин» бэлиэ хаһаайына, Чөркөөх оскуолатын учуутала, элбэх кинигэ ааптара, «Иэйии түһүлгэтэ» Чөркөөхтөөҕү литературнай, «Уран тыл» улуустааҕы литературнай түмсүүлэр салайааччылара Иннокентий Лукачевскай — Силис «Быһымах санааттан быһылаан» диэн саҥа кинигэтин биһирэмэ буолла.
Саҥа кинигэтигэр бүгүҥҥү олохпут араас уустук эридьиэстээх түгэннэрин, дуйа суох олох хара кырааскатын таба көрөн саралыы тардар, ааҕааччыга итэҕэтиилээхтик тиэрдэр, толкуйдатар түгэннэри суруйбутун ааҕабыт. Силис айымньылара ааҕааччы сүрэҕэр тиийимтиэ, кинигэлэрэ атыыга хамаҕатык барар. Айар үлэтин таһынан улууспутугар үлэлээн ааспыт дьоһун-мааны дьоммутун үйэтитиигэ үлэлэһэн, хас да кинигэни таһаарда. Таатта тардыы талаҕынан курданан, айар үлэҕэ дириҥник силис-мутук тардыбыт Силис айар үлэтин ааҕыҥ, сэргээҥ, кэрэхсээҥ!
Дьэ, бу курдук, Ийэ тыл күнүн бэлиэтээтибит. Төрөөбүт тылбыт тыыннаах хаалыыта бэйэбититтэн, хас биирдиибититтэн эрэ тутулуктаах.
Светлана ИГНАТЬЕВА, киин библиотека библиотекара.

Поделиться: