Уолбаҕа социальнай хайысхалаах кыһалҕалар күүскэ турдулар

296

Уолбаҕа тиийэн, киин балыыһа кылаабынай бырааһа С.В.Кононова бөлөх салайааччыта Л.И.Вербицкаяны ааспыт сыллаахха тутуллан үлэҕэ киирбит саҥа ФАП дьиэтин көрдөрдө. Министри солбуйааччы тыа сиригэр маннык тупсаҕай оҥоһуулаах балыыһа дьиэтэ баар буолбутуттан улаханнык үөрдэ, астынна.
Уолба нэһилиэгэр бырабыыталыстыба бөлөҕөр Таатта-Томпо быыбардыыр уокуруктан Ил Түмэн депутата Я.А.Ефимов эбилиннэ. Отчуоту истэн баран, «Уолба» ТХПК директора Н.П.Сартаев кооперативка сааскы халаан уута улахан хоромньуну оҥорон ааһарынан, чурапчылар быһыттарын уута эбиискэ буолан, бааһыналар ууга баралларынан, күһүн, саас мээрэйдээн ыыттарары, НДС 2 % үрдээн, уматык, ас-үөл сыаната үрдүү турарынан, ол кэмҥэ субсидия кээмэйэ улааппатынан, «Чэбдигирдии» программатын салгыы үлэлэтэри уонна кооператив хотон комплексын тутуутугар ылбыт кредитин төлөөһүҥҥэ көмө оҥорору туруоруста. Оттон М.Е.Неустроев уот остуолбалара эргэрбиттэрин, сүөһү иитиэхтэрин баҕараллар эрээри, уматык сыаната үрдүү турара атахтыырын, ону от үлэтин саҕана уматык сыанатын намтатар наадатын туһунан эттэ. Оттон И.И.Кириллин эмиэ Чурапчы быһыттарын уутун көҕүрэтэри туруоруста. Бу сүнньүнэн быһаарыы биэрэн тыл эппит СӨ халаан уутун содулларын туоратыыга дирекциятын үлэһитэ М.И.Эртюков «чурапчылар уулара кэлэн ууга барабыт» диэн этиини ылыммата, халаан кэлиитин ардахтаах, угут дьыллар буолбуттарынан быһаарда, ону сүрүннээн ыытар инниттэн Кыйыттан бэттэх быһыттар тутуулара барыахтааҕын, бүгүҥҥү туругунан Кыйыга «Сискэс» быһыта үлэлии турарын, ааспыт саас уу ыгыытын тулуйбакка алдьанан, өрөмүөн ыытыллыахтааҕын, Чөркөөххө 26, Победаҕа 48 мөл. солк. быһыттар тутуллуохтаахтарын, Ытык Күөлгэ саҥа технологиянан быһыт тутуута ыытыллыахтааҕын, оччоҕо уу кэлиитэ сүрүннэнэр кыахха киириэхтээҕин туһунан эттэ.
Оттон уматыгынан хааччылыы хайысхаларын туһунан этэригэр Л.И.Вербицкая уматык ыарахан сыанаҕа ыраахтан тиэллэн кэлэринэн, ороскуотун саппат буоллаҕына чааһынай бас билиигэ барбыт АЗС-тар хаһан баҕарар сабыллан хаалыахтарын сөбүн, маныаха үбүнэн компенсация оҥорон, сыананы чэпчэтиэххэ сөп эрээри, чааһынайдар өссө өрө баран иһэр кутталлара баарын, онон Ил Дархан А.С.Николаев бу хайысхаҕа бэйэтэ туспа көрүүлээҕин, ол курдук Саха сиригэр хостонор нефтэн, газтан миэстэтигэр уматык оҥорон таһаарар собуоту тутуу боппуруоһа үөрэтиллэ сылдьарын, оччоҕо уматык сыаната чэпчиэн сөбүн туһунан быһааран биэрдэ.
Уолба нэһилиэгэр социальнай хайысхалаах ыйытыылар, этиилэр үгүстүк иһилиннилэр. Ол курдук ыаллар киин ититиигэ холбоноллоругар көрсүбүт ороскуоттарын толуйууга көрүллэр көмө харчы тоҕо тохтотуллубутун ыйыталаспыттарыгар үп суох буолан ити көмө тохтоон турарын, туруорсуу бара сылдьарын, үп көһүннэҕинэ субсидия сөргүтүллэр туруктааҕын, быйыл 50 мөл. солк. көрүллүөхтээҕин чуолкайдаатылар. Оттон С.Р.Рахлеев саҥа оскуола дьиэтэ хаһан тутулларын ыйыталаста, күөл тула оҥоһуллубут дамба аннынан уу быыһылыырынан, уу таҕыстаҕына ыаллар ууга барар кутталлара баарын, уу дамба үрдүнэн оҕустаҕына федеральнай трасса ууну аһарар турбата аһарар кыаҕа суоҕун, онон муоста тутуллара наадатын туһунан эттэ. Онуоха Кыйы оскуолата 2020 сылга үлэҕэ киириэхтээҕэ, ол кэнниттэн Тааттатааҕы лицей дьиэтэ тутуллуохтааҕа, салгыы Уолба оскуолата уочаракка турара чуолкайданна. Оттон муоста тутуутун СӨ Транспорка министерствота «Бүлүү» суол управлениетын салалтатын кытта быһаарсан баран, «Росавтодорга» туруорсан, федеральнай үбүнэн туттарыахтарын сөбө этилиннэ.
Аны квартальнай котельнай тутуутун туһунан ыйытыы киирбитигэр Ил Түмэн депутата Я.А.Ефимов нэһилиэк баһылыга В.П.Рахлеевы кытта бу боппуруоска күүскэ үлэлэһэ сылдьалларын, оскуола тутуутун кытта квартальнай котельнай тутуутун туһунан этиини боротокуолга киллэртэрэр наадалааҕын туһунан эттэ. Оттон Уолбаттан улуус Сэбиэтин депутата А.А.Винокуров оскуола тутуутун, кэтэх дьиэлэри киин ититиигэ холбооһуҥҥа ыытыллар үлэ хаамыытын, эминэн хааччыллыы, дьон эмтэнэр кыһалҕаттан омук сиригэр тиийэ тахсар буолбутун уо.д.а. туһунан эппитигэр Л.И.Вербицкая дьон доруобуйатын араҥаччылыыр, ыарыыны эрдэттэн булан эмтиир инниттэн аны биэс сылынан улуустар киин балыыһаларыгар компьютернай томографтар баар буолуохтара, Тааттаҕа диагностическай киин арыллыаҕа диэн эппитин дьон үөрэ иһиттэ.
Нэһилиэк ветвраһа З.И.Слепцова «ветеринария киһи аймаҕы эмтиир, эмчиттэр киһини эмтииллэр» диэн туран, доруобуйа төрдө аһыыр аска сытарын, киһи аймах доруобуйата ветеринария үлэтин түмүгүттэн быһаччы тутулуктааҕын, ол эбэтэр дьиэ кыылын сыстыганнаах ыарыыларын кэмигэр эмтээн суох оҥоруу доруобуйа төрдө буоларын бэлиэтээн туран, ветеринария үлэһиттэригэр болҕомто ууруллубатыттан улаханнык хомойорун эттэ. Кини: «Экология боппуруоһугар бырабыыталыстыба төһө кыһалларый? Ону ким эмэ бырыһыаннаан көрбүтэ дуо? Саха сиригэр сибирскэй язваттан өлбүт сүөһүлэр көмүллэн сытар сирдэрэ элбэхтэр. Олору булан суох оҥорорго үлэ барбат. Ити ыарыы көрдүгэнэ хаһан да сүппэт, биир үтүө күн өрө туран кэбиһиэн сөп, онон буорахтаах буочука үрдүгэр олоробут. Ветеринария үлэһиттэрин хамнаһа үрдээбэт, үөһээҥҥи министерстволар бэйэ-бэйэлэригэр төттөрү-таары бырахсыыларын түмүгэр бу кыһалҕа быһаарыллыбат, хамнас кыра уонна киһи доруобуйатыгар кутталлаах үлэ буолан ыччат үлэлии кэлбэт буолла. Сүөһү ыарыыларын кэмигэр эмтээбэтэххэ араас сыстыганнаах ыарыы өрө туруон сөп», — диэн туран, ветеринария үлэһиттэригэр болҕомто күүһүрэрин туруоруста. Л.И.Вербицкая З.И.Слепцова этиитин ис сүрэҕиттэн ылынна уонна улахан политическай суолталаах боппуруос буоларын тоһоҕолоон бэлиэтээтэ.
Нэһилиэк тыа хаһаайыстыбатыгар специалиһа М.В.Соломонова «Уолба» ТХПК хотон туттаары 14 %-наах 28 мөл. солк. кредиккэ ыйанан, үгүс кыһалҕаны көрсүбүтүн, онон ити иэһи соторго, «Туймаада» ҮАПХ оннугар агрохолдинг тэриллэн эрэринэн, кини иһинэн стабилизационнай фонда тэрийэргэ, Уолба нэһилиэгин хаһаайыстыбалара «Таатта» СПК-тан тахсан, «Баай-Ас» СПК көспүттэрин, бу СПК көмөтүнэн үүт астыыр собуот тутар былаан баарын, собуоту ТХМ иһинэн үлэлиир тыа хаһаайыстыбатын табаарын оҥорон таһаарааччылары өйүүр программаҕа киллэрэн туттарарга, улахан ороскуота суох бытыылкаҕа кутуллан атыыланар 1 л уу 50 солк. атыылана турар, уматык сыаната 60 солк. тиийбит кэмигэр үүт субсидията 45 солк. эрэ буолара кыратынан үрдэтэргэ этии киллэрдэ.
Отчуокка кыттыыны ылбыт Ил Түмэн депутата Я.А.Ефимов иһэр уу, үүт субсидиятын, өртөөһүнү ыытыы уо.д.а. курдук сөптөөх этиилэр киирбиттэрин бэлиэтээтэ уонна нэһилиэк олохтоохторун туруорсуутун олоххо киллэрэргэ үлэлэһэргэ бэлэмин биллэрдэ. Кини итини тэҥэ хотон тутуутугар бэриллибит кредит төлөбүрэ уһатыллыбытын чуолкайдаан эттэ.
Түмүккэ, Уолба нэһилиэгин олохтоохторо бырабыыталыстыба үлэтин «үчүгэйинэн» сыаналаатылар.
Н.ИОВЛЕВ.

 

Поделиться: