ЫҺЫАХ, ААН ДОЙДУ ТҮҺҮЛГЭТЭ, СПОРТИВНАЙ ООННЬУУЛАР

312

СӨ норуоттарын VII спортивнай оонньуулара саҕаланара 1 нэдиэлэ хаалла
Таатта улууһа Саха сиригэр элбэх биллиилээх дьоннор төрөөбүт сирдэринэн биллэр, кинилэр үбүлүөйдээх сыллара үгэс курдук куруутун бэлиэтэнэр. Быйылгы улуус ыһыаҕа Саха бастакы норуодунай худуоһунньуга И.В.Попов төрөөбүтэ 145, кини уола уонна сиэнэ, СӨ норуодунай худуоһунньуктара И.И. Попов 85, Г.Г.Петров 70, Саха бастакы норуодунай поэта С.Р.Кулачиков-Эллэй 115, суруйааччы Р.А.Кулаковскай 105, сахаттан бастакы балет артыыһа И.Д.Христофоров, Саха АССР үтүөлээх артыыската И.М.Максимова 100, саха аһын аан дойдуга аатырдыбыт И.И.Тарбахов 75 саастарыгар ананан тэрилиннэ. Үбүлээрдэргэ анаан элбэх куонкурустар, күрэхтэһиилэр ыытылыннылар. Биһиги бүгүн элбэх үбүлүөйдээх ыһыах спортивнай оонньууларын сырдатан ааһыахпыт.
Сырдатыыбын саҕалыам иннинэ, биир үбүлээргэ тохтоон ааһыахпын баҕарабын. Бастатан туран биһигини үөрэппит, кэрэни кэрэхсииргэ уһуйбут убаастыыр учууталбыт Гаврил Гаврильевич Петров үбүлүөйдээх сылынан эҕэрдэлиибит уонна кытаанах доруобуйаны, айар үлэтигэр өссө үрдүк ситиһиилэри баҕарабыт! 1973 сыл күһүнүгэр Тааттатааҕы музыкальнай оскуола иһинэн аан бастаан художественнай кылаас аһыллыбыта, онно саҥа үөрэҕин бүтэрбит Гаврил Петров салайааччынан анаммыта. Ону истэммит биһиги биир кылааска үөрэнэр уолаттар Игорь Сунхалыров, Алеша Таппахов, Гоша Петров уонна мин уруһуйдьут буолан тахсаары суруттарбыппыт. Түөрт сыл устата ускуустуба кэрэ эйгэтигэр уһуйуллан, музыкальнай оскуола художественнай кылааһын бастакы выпускниктара буолбуппут номнуо 40-тан тахса сыл буолбут эбит. Учууталбыт билигин Намҥа педколледжка устудьуоннары уруһуйга уһуйар. Былырыын Гаврил Гаврильевичка СӨ норуодунай худуоһунньугун аатын иҥэрбиттэригэр үөрбүппүт уонна киэн туттубуппут.
Ыһыахха үгэс курдук хапсаҕайга уонна мас тардыһыытыгар күрэхтэһиилэр буоллулар. Олору таһынан улуус комплекснай Спартакиадатын сочуотугар киирэр сахалыы многоборьеҕа кытаанах киирсиилэр буоллулар, көрөөччүлэр интэриэстэрин тартылар. Сэттэ нэһилиэктэн 10 эр бэрдэ биэс көрүҥҥэ иэмэх мастыы эристилэр. Боотур булбатах нэһилиэктэр ыстарааптыыр очукуолары уоптулар. Хара маҥнайгыттан уруккаттан кытта үөрүйэх Давыд Колесов (Дьохсоҕон) уонна Михаил Канаев (Ы-Күөл) икки ардыларыгар кытаанах иэхсии буолла. Барытын бүтэһик таас көтөҕүүтэ быһаарда, Давыд 138 кг ыйааһыннаах тааһы 10м 38 см илдьибитин, ким да сиппэтэ. Биһиги уолаттарбытыгар таас ыарахан буолла, оннооҕор Саха сирин чулуу боотурдара «Дыгын оонньууларыгар» 116 кг ыйааһыннаах тааһы кытта киирсэллэр. Онон кэлэр сылларга 110-115 кг ыйааһыннаах тааһы булуохха баар эбит. Түмүккэ үс көрүҥҥэ бастаан Давыд Колесов кыайыылааҕынан таҕыста уонна «Союз» ХЭТ (дир.Копырин А.А) туруорбут ларынан бэлиэтэннэ. Икки көрүҥҥэ бастаабыт Михаил Канаев иккис уонна биир тэҥник кыттыбыт Иннокентий Попов (Уолба)үһүс миэстэлэри ыллылар. Кыйы ыһыаҕын кыайыылааҕа Павел Павлов (Харбалаах), Уус Таатта ыччаттара Василий Васильев, Ефрем Колодезников алта бастыҥ иһигэр киирсэннэр анал бириистэринэн бэлиэтэннилэр.
Хапсаҕайга эр дьоҥҥо үс, бэтэрээннэргэ икки ыйааһыҥҥа ыытылынна. Эр дьоҥҥо 62 кг Александр Татаринов (Дьохсоҕон), Вячеслав Кулачиков (Чычымах), Артем Нестеров (Дэбдиргэ); 70 кг Иван Собакин (Чөркөөх), Исмаил Басов (Ы-Күөл), Вилиям Ючюгяев (Дьохсоҕон); 70 кг үөһээ Леонид Попов (Дьохсоҕон), Дмитрий Рахлеев (Харбалаах), Гаврил Хатылаев (Ы-Күөл); бэтэрээннэргэ 70 кг Иван Максимов (Ы-Күөл), Софрон Винокуров (Харбалаах); 70 кг үөһээ Александр Устинов, Василий Бурмистров (Ы-Күөллэр) бириистээх миэстэлэргэ таҕыстылар. Мас тардыһыытыгар эр дьоҥҥо үс ыйааһыҥҥа уонна бэтэрээннэргэ, дьахталларга абсолютнай күрэхтэһии тэрилиннэ. Эр дьоҥҥо 65 кг Модест Баишев (Уолба), Жора Малышев (Ы-К), Аким Мосоркин (Уолба); 75 кг Сүргэн Семенов, Иннокентий Попов (иккиэн Уолба), Борис Макаров (Ы-К); 75 кг үөһээ Кычкин Гаврил (Ы-К), Сүргэн Семенов (Уолба), Григорий Тистяхов (Чымынаайы); дьахталларга Галина Варламова, Мария Васильева (иккиэн Чымынаайылар), Саина Павлова (Ы-К); бэтэрээннэргэ Афанасий Собакин (Ы-К), Артаньян Неустроев (Уолба), Игнат Старостин (Ы-К) бириистээх миэстэлэри үллэһиннилэр. Кыайыылаахтар «Төлөн» ААО (сал.П.Д.Рахлеев), улуус мас тардыһыыга Федерацията (сал.А.Г. Потапов), улуус спорткомитета (сал.А.П.Сидоров), улуус ветеринарнай сулууспата (сал.В.И.Баишев) туруорбут бириистэринэн бэлиэтэннилэр.
Дьокуускайга «Триумф» СК 12 күн устата ыытыллыбыт 100 харахтаах дуобакка Аан дойду чөмпүйүнээтэ түмүктэннэ. Турнир былаһын тухары инники сылдьыбыт Дарья Федорович (Белоруссия) кэнники турдарга тэҥнэһитэлээн, үһүс миэстэҕэ үтүрүллэн боруонса мэтээли ылла. Арассыыйа гроссмейстердара Тамара Тансыккужина уонна Айгуль Идрисова (иккиэн Башкортостан) фиништиир көнөҕө хас даҕаны сыаналаах кыайыылары ситиһэннэр, лидери ситэн ыллыллар уонна коэффициент быһаарыытынан кыһыл көмүс уонна үрүҥ көмүс мэтээллэри кэттилэр. Бу ситиһиитинэн Тамара Тансыккужина Аан дойду 6 төгүллээх чөмпүйүөнэ буолла. Саха кыргыттарыттан бастыҥнара Матрена Ноговицына бүтэһиккэ икки кыайыыны ситиһэн төрдүс миэстэҕэ таҕыста. Өлүөхүмэттэн төрүттээх, 19 саастаах аан дойдутааҕы гроссмейстер Ксения Нахова олох үчүгэйдик оонньоото, биирдэ эрэ хотторон, 4-тэ кыайан, атыттардыын тэҥнэһэн 8-сыс миэстэлэннэ. Бэйэбит кыыспыт Наталья Шестакова оонньуута тахсыбата, элбэхтэ хотторон 12-кис миэстэ буолла. Спорт диэн спорт, киһи наар кыайа-хото сылдьыбат, түһэр-тахсар кэмнэрдээх буолааччы уонна маннык улахан түһүлгэҕэ аан бастаан кыттан, күүрээнин тулуйумуон эмиэ сөп. Чөмпүйүнээт кыайыылаахтара евронан бириистэри туттулар.
Аммаҕа өссө былырыын сайын ыытыллыахтаах Саха сирин норуоттарын VII спортивнай оонньуулара саҕаланара биир нэдиэлэ хаалла. Оонньуу финальнай чааһыгар 16 спорт көрүҥэр күрэхтэһиэхтэрэ. Эбии сочуоту таһынан бильярдка күрэхтэһии ыытыллара былааннанар. Сүүмэрдиир күрэхтэһиилэр былырыын уонна сорох көрүҥнэргэ быйыл ыытылыннылар. Соторутааҕыта чэпчэки атлетикаҕа, спортиҥҥа уонна ох саанан ытыыга сүүмэрдиир СӨ чөмпүйүнээттэрэ буолан аастылар. Спортиҥҥа улууспут хамаандата 11-с миэстэҕэ тахсан, Аммаҕа кыттар путевка ылла. Хамаанда хапытаана Петр Неустроев «В» категорияҕа 180 очукуону хомуйан, СӨ үрүҥ көмүс призера буолла. Чэпчэки атлетикаҕа 7 путевкаҕа тииһиннибит. Хамаанда лидерэ Альберт Варламов 10000 м сиргэ сүүрүүгэ үсүһүнэн кэллэ. Ох саанан ытааччылар кытаанах киирсиигэ эмиэ путевка ыллылар.
Сүүмэрдиир күрэхтэһиилэр түмүктэринэн биһиги улууспут 101 путевканы ылла: аэробика -16, көҥүл тустуу-15, волейбол эр дьон-12, баскетбол эр дьон-12, дуобат-5, саахымат-4, ох саанан ытыы-4, остуол тенниһэ-3, бокс-2, ытыы-2, пляжнай волейбол-4, спортинг-3, чэпчэки атлетика-7 уонна инбэлииттэргэ ПОДА сүнньүнэн, дьахталларга олорон эрэ волейболга-9, чэпчэки атлетикаҕа-3. Спортивнай оонньуулар түмүктэрэ 4 бөлөҕүнэн таһаарыллыаҕа, биһиги бөлөхпүтүгэр 14 хамаанда баар. Олору кытттэҥнээн көрдөххө Нам, Мэҥэ Хаҥалас, Амма, Уус Алдан, Чурапчы биһигиттэн элбэх путевкалаахтар.
Ааспыт VI спортивнай оонньуулар 2014 сыллаахха Намҥа ыытыллыбыттара. Онон ХIII Олоҥхо ыһыаҕын үөрүүлээх аһыллыытын кэмигэр VII спортивнай оонньуулар уоттарын эстафетата Намтан стартаата. Уоту биллэр экстремал-сүүрүк Дмитрий Горохов салалтатынан сэттэ сүүрүк арыаллыыр. Кинилэр истэригэр биһиги биир дойдулаахпыт, ыраах сиргэ сүүрүүгэ СӨ спордун маастара Владимир Находкин баар. Оонньуулар уоттара 15 күн устата 765 км сири айаннаан, от ыйын 4 күнүгэр «Амма-Олимп» стадион үрдүнэн кыыһа умайыаҕа, спортсменнары үрдүк ситиһиилэргэ угуйуоҕа. СӨ норуоттарын VII спортивнай оонньуулара от ыйын 3-7 күннэригэр ыытыллыаҕа, Саха сирин 35 улууһуттан 3000-тан тахса спортсмен кыттыыны ылыаҕа. Аммаҕа ыытыллар улахан спорт түһүлгэтигэр улууспут сүүмэрдэммит хамаандатыгар кыайыыны-хотууну, ситиһиилэри баҕарыаҕыҥ!
Анатолий МУРУНОВ.

 

Поделиться: