Далбарай

 

Тохсунньу – таҥха ыйа

Тохсунньу тымныытыгар Сахабыт сиригэр Таҥха кэмэ кэлэр. Киһи эмиэ айылҕа, ол иһин бу кэмҥэ эмиэ уута кэлэр, этэ-сиинэ ыарыыр, хаана ыгыллар, утуктуу мээрик буолар. Бу кэмҥэ сынньалаҥнык сылдьыллыахтаах. Ордук оҕолор уонна кырдьаҕас дьон сынньалаҥнык сылдьыахтаахтар. Урут маны билэр буоланнар, ыал оттук мастарын, муустарын, сиир отторун, астарын эрдэттэн хааччынан, бэлэмнээн кэбиһэллэр. Таҥха диэн Айыы таҥмыта барыта […]

нет комментариев

Балаҕан ыйа – Улуу Суорун

Кыстыкка тахсар кэм бэйэтэ туспа үлэлээх, үйэлээх үгэстээх, кэрээбэт кэрэлээх. Ый 12 кэрдиилээх диэн билэн сылдьабыт. Улуу Суорун киһиэхэ үс сүрүн идэни биэрбит. Уус идэтин, тыл хомуһунун уонна ойуун, ол аата эмчит, идэтин уус диэҥҥэ илиитинэн тутан-хабан үлэлиири барытын киллэриллэр. Тыл хомуһуна дьону кытта үлэлиир эйгэ идэтигэр барûтыгар сыһыаннаах. Иччилээх тыллаах киһини эрэ дьон истэр-ылынар. […]

нет комментариев

Атырдьах ыйа – кыдама кэмэ

Сайыммыт номнуо бүтэн эрэр. Атырдьах ыйа үүнэн, бэйэтин бэлиэтин түһэрэн, от-мас онон-манан кытарымтыйа саһаран барда. Сир ийэ төрөөн-ууһаан бүтэн, оҕотун-уруутун торолутан, аһын-үөлүн ситэрэн-хоторон, икки атахтаахха сөп буоларынан аһаа-сиэ диэн дэри-дэлэгэй тардан сытар. Сир аһа ситэн, кус-куобах оҕото сиэнэр буолан, балык уойан, үүт хойдон киһи-сүөһү саамай астынар, дуоһуйар кэмэ кэллэ. Сыһыыга-тыаҕа, ойуурга-хонууга үөн-көйүүр уҕараан сылдьарга бэрт […]

нет комментариев

От ыйа — Сир ийэ ыйа

От ыйа үүнэн, өҥүрүк куйаас түһэн, сир ийэ иччитэ Аан Алахчын Хотун итии-сылаас тыына охтон баранар мастаах, уолан баранар уулаах орто туруу дойдуну эппэҥнэтэ тыыннаран эрэр. Алгыһа табыллыбыт ыһыах хайаан да этиҥнээх ардах, сардаҥалаах самыыр сэтиилээх буолар. Оччоҕо от хамсы-хамсыы үүнэн, сотору окко киирэр кэм кэлэр. Ыйбыт туома сүнньүнэн үс: ходуһа, түптэ алгыһа; хотууру уулатар […]

нет комментариев

Бэс ыйа —Үрүҥ Тунах ыһыаҕа

Орто аан ийэ дойдуга Улуу тунах кэмэ эргийдэ. Үрүҥ Айыы Тойон илэ бэйэтинэн илгэлээх тыынын түһэрэр. Ийэ сир төрөөн-ууһаан эппэҥнии тыынар. Күөх сайын барахсан күөгэйэ сайар. Тыыннаах айылҕа барыта сайар, сайа тыынар, сайда үүнэр, үксүүр. Ый сүрүн туомнара диэн күнү көрсөн, күнтэн сүрү ылыы, сүрү иитии. Ыһыах — Үрүҥ Тунах ыһыаҕа. Ыйбыт ис хоһооно — […]

нет комментариев

Ыам ыйа – Иэйэхсит ыйа

Сайын саҕаланар. Иэйэхсит хотун түһэр. Кини сылаас тыына буорга, ууга, салгыҥҥа иҥэр. Киһини амарах, эйэҕэс оҥорор, бары куһаҕантан араҥаччылыыр. Иэйэхсит кири-хоҕу сөбүлээбэт. Иэйэхсит – дьахтар таҥарата. Кини аһаҕас майгылаах. Эйэҕэс, амарах, өл. Иэйэхсит кэллэҕинэ, от-мас көҕөрөр, ас-таҥас дэлэйр. Иэйэхсит киһиэхэ сүөһү көрөөччү, булчут, үүннээрээччи, эмчит идэлэрин биэрэр. Иэйэхсит Саха киһитигэр биир чугас Айыынан Иэйиэхсит буолар. […]

нет комментариев